“Tôi mất hơn 5 tiếng để nghĩ và viết cái note này, vì thế bạn đừng tiếc 5 phút ngồi đọc vì biết đâu 1 ngày nào đó bạn cũng sẽ mở công ty. Chắc chắn note này sẽ giúp bạn rất nhiều đấy”. TS Alan Phan.
Những gì tôi sắp viết bạn sẽ không thấy trong sách nào hay báo chí nào, mong rằng sau bài này sẽ có nhiều người cân nhắc cơ hội nghiệp của mình là khởi nghiệp. Vì những người viết báo khởi nghiệp không phải là những người khởi nghiệp, có phỏng vấn đại gia thì người ta cũng sẽ trả lời kiểu trả lời báo chí và những đại gia thường bận quá chẳng chịu viết. Nếu họ có viết sách thì khi đó họ đã quá thành công và không còn nhớ cái tâm trạng và hiểu biết của họ thời chập chững như nào nữa. Tôi nghĩ rằng bài này rất hợp với nhiều người vì tôi đang ở trong đúng cái chân núi đó, tiền không nhiều, mắc sai sót hàng ngày nhưng cũng có trải nghiệm và thành tựu nhất định.
1. TẠI SAO TÔI LẠI ỦNG HỘ BẠN KHỞI NGHIỆP
Vì 1 nền kinh tế luôn cần có những người giải quyết những vấn đề ngổn ngàng, càng ngổn ngang, càng phức tạp thì càng nhiều cơ hội để tạo ra giá trị. Và cũng vì nền kinh tế cần nhiều người có khả năng cạnh tranh quốc tế. Để có những tập đoàn vươn ra thế giới thì ta phải có những doanh nhân khởi nghiệp. Những người đó có thể thất bại, nhưng thất bại cũng là 1 giá trị.
Tôi biết rất nhiều người khởi nghiệp nhưng không như ý và mất mát rất nhiều. Nhưng dù sao họ vẫn đáng được tôn trọng vì họ đã sống đúng nghĩa, dám thử thách, dám trải nghiệm, dám khác biệt. Và tôi cũng biết nhiều người khởi nghiệp đã thành công, không cần phải giàu có tột bậc, chỉ cần họ thấy vui và hạnh phúc là đã thành công.
Có thể bạn không biết chứ 1 người làm chủ như xôi Yến, bánh cuốn Gia An, phở 24, cà phê Trung Nguyên, gốm Minh Long, bút Thiên Long… đều là những doanh nhân khởi nghiệp. Họ bắt đầu từ rất nhỏ, từ những thứ rất đơn giản, thậm chí từ những nghề mà người khác coi thường. Nhưng chính sự bắt đầu đó đã tạo ra giá trị lớn cho xã hội và cho chính họ.
Thế giới của những người khởi nghiệp thường không được nhiều người biết đến, vì truyền thông chỉ tập trung vào những người đã thành công rực rỡ hoặc thất bại thảm hại. Nhưng phần lớn khởi nghiệp là những người bình thường, âm thầm, kiên trì, tạo ra giá trị từng ngày. Và tôi nghĩ rằng chúng ta cần tôn vinh và học hỏi từ họ.
2. DOANH NHÂN KHỞI NGHIỆP LÀ NHƯ THẾ NÀO
Để làm 1 cái gì đó thành công thì mình phải thật rõ cái hình ảnh mà mình muốn trở thành. Doanh nhân khởi nghiệp không phải là người mơ mộng, ngồi nghĩ ra những ý tưởng “trên trời” rồi hy vọng người khác đưa tiền cho mình làm. Doanh nhân khởi nghiệp là người nhìn thấy vấn đề trong cuộc sống, trong xã hội, và nghĩ ra cách giải quyết vấn đề đó bằng sản phẩm hay dịch vụ của mình. Họ là người tạo ra giá trị thực sự cho người khác, và từ đó nhận lại giá trị cho bản thân.
3. CẦN CHUẨN BỊ GÌ ĐỂ KHỞI NGHIỆP
Vượt qua rào cản tâm lý để bắt đầu
Người Việt Nam không có thói quen chào đón với thất bại. Nhưng bạn nên hiểu rằng thất bại là 1 phần tất yếu của khởi nghiệp. Nếu bạn sợ thất bại thì tốt nhất đừng khởi nghiệp. Còn nếu bạn chấp nhận rằng thất bại là bài học, là trải nghiệm thì bạn mới có thể bước vào con đường này.
Rào cản tiếp theo là giới hạn của chính bản thân
Bạn có 1 ý tưởng bạn cho là siêu phàm, bạn dành vài tháng để nghĩ, để viết kế hoạch, để mơ mộng. Nhưng bạn lại không dám bắt tay vào làm, vì sợ chưa đủ, sợ người khác cười, sợ không ai ủng hộ. Đó chính là giới hạn của bạn. Cách duy nhất để vượt qua là bắt đầu làm, dù nhỏ, dù chưa hoàn hảo.
Thiếu nguồn lực
Còn về việc thiếu nguồn lực thì bạn nên biết rằng khởi nghiệp là lúc nào bạn cũng thiếu thốn nguồn lực. Thiếu tiền, thiếu người, thiếu kinh nghiệm, thiếu quan hệ. Nhưng chính cái thiếu đó mới buộc bạn phải sáng tạo, phải linh hoạt, phải tận dụng mọi thứ mình có. Đừng chờ đến khi đủ mới làm, vì sẽ không bao giờ đủ cả.
4. HỌC GÌ TRƯỚC TIÊN: Giao tiếp – Bán hàng
Bài học đầu tiên là phải biết quí trọng đồng tiền. Muốn biết quý trọng đồng tiền thì hãy đi bán hàng. Bán hàng là 1 nghề vinh quang vì họ nuôi sống cả tổ chức, đem sản phẩm dịch vụ đến cho khách hàng, và trực tiếp đem tiền về. Người giỏi bán hàng thì không bao giờ sợ thất nghiệp, không bao giờ lo chết đói.
Bán hàng dạy bạn cách giao tiếp, cách thuyết phục, cách chịu đựng từ chối, cách kiên trì. Và quan trọng nhất, bán hàng dạy bạn hiểu khách hàng cần gì, muốn gì. Mà khởi nghiệp chính là giải quyết nhu cầu của khách hàng.
5. BẮT ĐẦU KINH DOANH NHỎ
Khi đã “mặt dầy” thì hãy bắt đầu làm những việc nhỏ. Đừng mơ mở công ty nghìn tỷ ngay lập tức. Hãy bắt đầu từ những thứ nhỏ, đơn giản, ít vốn, ít rủi ro. Làm nhỏ nhưng làm thật, làm thật tốt. Từ cái nhỏ sẽ học được rất nhiều, và từ đó mới có cái lớn.
Học bơi thì phải uống chục lít nước trong bể mới thành được. Khởi nghiệp cũng vậy, phải va chạm, phải vấp ngã, phải trải nghiệm mới trưởng thành. Đừng sợ làm việc nhỏ, vì việc nhỏ làm tốt sẽ dẫn đến việc lớn.
Nhiều giảng viên môn kinh doanh của đại học Việt Nam tệ, vì họ chưa bao giờ kinh doanh. Học lý thuyết thì được nhưng học kinh nghiệm thực tế thì phải học từ chính mình, từ chính việc mình làm.
Một phần rất quan trọng là phải bắt đầu xây cho mình 1 hệ sinh thái khởi nghiệp, tức là mạng lưới quan hệ với những người cùng chí hướng, cùng quan tâm, cùng hỗ trợ. Một mình thì khó, nhưng có cộng đồng thì sẽ mạnh hơn.
Đọc sách, đọc nhiều sách về kinh doanh và khởi nghiệp. Nhưng đọc xong phải làm, chứ không phải chỉ đọc để mơ mộng.
6. KINH DOANH THẬT SỰ
Thời điểm bạn đã có 1 ý tưởng tiềm năng đã đến. Hãy bắt đầu kinh doanh thật sự. Nhưng nhớ rằng, kinh doanh thật sự không có nghĩa là phải mở công ty ngay, thuê văn phòng, thuê nhân viên. Kinh doanh thật sự nghĩa là bạn bắt đầu bán sản phẩm hay dịch vụ của mình cho khách hàng thật.
Luôn bắt đầu kinh doanh bằng việc thử nghiệm sức sống của ý tưởng trước. Đừng đổ hết tiền bạc, công sức vào ngay từ đầu. Hãy thử nhỏ, đo lường, học hỏi, rồi mới mở rộng.
Khởi nghiệp là để xây dựng gia tài, chứ không phải là để chứng tỏ bạn thông minh nhường nào. Đừng bị ảo tưởng bởi những câu chuyện thành công trên báo chí. Hãy tập trung vào giá trị thật, khách hàng thật, doanh thu thật.
Nên nhớ rằng ý tưởng rất rẻ, quan trọng là thực thi. Và thực thi là cả 1 quá trình dài, gian khổ, kiên trì.
7. TIỀN
Máu của doanh nghiệp, và thường là doanh nghiệp chết vì hết tiền. Quản lý tiền bạc là kỹ năng sống còn. Đừng tiêu xài hoang phí, đừng vội vàng mở rộng khi chưa có nền tảng vững chắc. Hãy học cách xoay sở với số tiền ít ỏi, và tận dụng từng đồng hiệu quả nhất.
8. NGƯỜI
Chỉ nên khởi nghiệp với đội ngũ sáng lập không quá 2 người làm điều hành. Nhiều hơn thì dễ cãi nhau, khó thống nhất. Quan trọng nhất là phải tin tưởng, tôn trọng, bổ sung cho nhau.
Chọn những người mình yêu quí được và chơi được. Khởi nghiệp đã khó, làm với người mình không hợp thì càng khó hơn.
Nuôi doanh nghiệp khởi sự cũng giống như nuôi 1 đứa trẻ sơ sinh. Bạn phải dành toàn bộ thời gian, công sức, tình cảm. Không thể vừa khởi nghiệp vừa chơi bời, vừa lười biếng. Nếu không đủ cam kết thì đừng bắt đầu.
9. KẾT
Nếu bạn đọc được đến tận dòng cuối cùng này mà vẫn thấy hấp dẫn thì có lẽ bạn có thể trở thành doanh nhân khởi nghiệp đấy. Với công sức tôi bỏ ra, tôi muốn giúp được nhiều người nhất có thể. Để công bằng, bạn like thì phải share lại cho càng nhiều người càng tốt nhé, lan toả tri thức nào.
Nguồn: TS Alan Phan
